Treść regulaminu ZFRON

Treść regulaminu ZFRON

Pracodawcy posiadający status zakładu pracy chronionej maja obowiązek utworzyć zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Oprócz tego zobowiązani są uchwalić regulamin wykorzystania środków zgromadzonych na ZFRON.

Uchwalenie regulaminu

Środki zgromadzone na zakładowym funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych przeznacza się na finansowanie rehabilitacji zawodowej, społecznej i leczniczej, w tym na indywidualne programy rehabilitacji osób niepełnosprawnych opracowywane przez powołane przez pracodawców komisje rehabilitacyjne oraz ubezpieczenie osób niepełnosprawnych, zgodnie z zakładowym regulaminem wykorzystania tych środków. Zasady dysponowania przez pracodawców środkami ZFRON oraz tworzenia zakładowego regulaminu ZFRON zawiera rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (dalej zwane rozporządzeniem).

Dysponentem ZFRON jest pracodawca i to on, na mocy § 5 rozporządzenia, zobowiązany jest do ustalenia zakładowego regulaminu wykorzystania środków ZFRON w uzgodnieniu z:

  • osobami, zapewniającymi doraźną i specjalistyczną opiekę medyczną, poradnictwo i usługi rehabilitacyjne na rzecz niepełnosprawnych pracowników tego zakładu,
  • działającymi w zakładzie związkami zawodowymi lub, w przypadku ich braku, przedstawicielami wybranymi przez niepełnosprawnych pracowników.

Strony ustalają termin, w którym dokonane mają zostać przedmiotowe uzgodnienia. Jednak nie powinno to nastąpić później niż w ciągu 30 dni od dnia przedłożenia przez pracodawcę regulaminu do uzgodnienia. Jeśli jednak wskazany termin upłynie, a nie nastąpi uzgodnienie regulaminu, wówczas pracodawca samodzielnie ustala jego treść. Gdy regulamin zostanie ostatecznie ustalony, należy go niezwłocznie podać do wiadomości pracowników zakładu. Następuje to przez jego ogłoszenie w miejscu ogólnie dostępnym.

Katalog wydatków

Regulamin powinien zawierać w szczególności katalog wydatków możliwych do sfinansowania zgodnie z następującym podziałem:

  • indywidualne programy rehabilitacji - co najmniej 15% środków,
  • pomoc indywidualna - co najmniej 10% środków,
  • tzw. pula ogólna - pozostała część środków.

Katalog ten nie może być jednak szerszy niż rodzaje wydatków wymienionych w przepisach § 2 pkt 1-13 rozporządzenia. Ponadto zawarte powinny być także postanowienia dotyczące zasad ponoszenia tych wydatków.

Z uwagi na to, że pracodawca ma ustawowy obowiązek przeznaczania co najmniej 10% środków ZFRON na finansowanie pomocy indywidualnej dla osób niepełnosprawnych, regulamin powinien szczegółowo określać zasady udzielania tej pomocy, a także tryb składania i rozpatrywania wniosków oraz przyznawania świadczeń z pomocy indywidualnej.

Kto otrzyma pomoc indywidualną

Przepisy rozporządzenia zawierają ogólną regulację w tej materii, dlatego w regulaminie powinny się znaleźć bardziej szczegółowe postanowienia. Pomoc indywidualna udzielana jest na wniosek osoby niepełnosprawnej. Przepis § 3 ust. 2 rozporządzenia przewiduje minimalną treść takiego wniosku, który powinien zawierać:

  • imię i nazwisko,
  • nr PESEL, a w razie jego braku nr dokumentu potwierdzającego tożsamość,
  • cel pomocy,
  • formę - pomoc bezzwrotna lub nieoprocentowana pożyczka,
  • kwotę wnioskowanej pomocy
  • uzasadnienie udzielenia pomocy,
  • oświadczenie o dochodzie i liczbie członków rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym.

Pracodawca może ustanowić wzór takiego wniosku i wprowadzić go do regulaminu jako jego załącznik.

Regulamin powinien także wskazywać grupę osób, którym może zostać udzielona pomoc indywidualna. Na mocy rozporządzenia pomoc taką mogą otrzymać:

  • osoby niepełnosprawne:
    • zatrudnione w zakładzie na podstawie stosunku pracy lub umowy o pracę nakładczą, w tym także osoby przebywające na urlopie bezpłatnym oraz wychowawczym,
    • będące uczniami odbywającymi praktyczną naukę zawodu w tym zakładzie,
    • niepracujące, byli pracownicy tego zakładu na finansowanie rehabilitacji społecznej i leczniczej,
  • rodzice lub prawni opiekunowie niepełnosprawnych dzieci w odniesieniu do odpłatności za pobyt na koloniach, obozach oraz turnusach rehabilitacyjnych.

Pomoc indywidualna ma charakter socjalny i jej wysokość uzależniona jest od sytuacji materialnej i losowej wnioskodawcy - zatem regulamin może wskazywać kryterium dochodowe, które warunkuje przyznanie pomocy. Warto także, aby regulamin zawierał postanowienie zezwalające pracodawcy na udzielenie pomocy osobie, która pomimo niespełnienia kryterium dochodowego mogłaby uzyskać pomoc ze względu na sytuację losową.

W przypadku przyznawania pracownikom pomocy w formie nieoprocentowanych pożyczek, w regulaminie powinny znaleźć się postanowienia dotyczące możliwości ich umarzania.

Dokumentowanie wydatków

Z uwagi na to, że środki ZFRON są środkami publicznymi, pracodawca powinien dokumentować wszelkie wydatki finansowane z jego środków. W związku z powyższym udzielana pomoc indywidualna także powinna być odpowiednio udokumentowana. Dlatego regulamin powinien zawierać stosowne postanowienia w tej materii.

Zakładowy regulamin reguluje zasady wydatkowania środków zgromadzonych na ZFRON w zakresie określonym przepisami ustawy oraz rozporządzenia. Tak więc jego postanowienia mają na celu uszczegóławiać poszczególne kwestie, nie mogą natomiast pozostawać w sprzeczności z obowiązującymi w tej materii przepisami.

Podstawa prawna

  • Ustawa z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej... (Dz. U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.)
  • Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19.12.2007 r. w sprawie ZFRON (Dz. U. nr 245, poz. 1810 ze zm.)

Źródło: Gazeta Podatkowa

Autor: Elżbieta Sadło, doradca ds. prawnych Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

Serwis informacyjny POPON z dn. 02.11.2011 r.